تفاوت میان دادسرا و دادگاه

مابین دادگاه و دادسرا، تفاوت های بسیاری وجود دارد. در این مقاله در آپلا، به بررسی تفاوت ها میان این دو مرجع دادرسی می پردازیم.

دادگستری چیست؟

دادگستری به مجموعه ی قضایی شهر یا شهرستان گفته می شود که محل انجام خدمات قضایی و حقوقی می باشد و از دو بخش دادگاه و دادسرا تشکیل شده است.همچنین در هر دادگستری یک شعبه خانواده و یک شعبه دادگاه انقلاب وجود دارد.

دادگاه‌های عمومی دادگاه‌هایی هستند که حق رسیدگی به تمامی دعاوی را دارند به غیر از آنچه که قانون صراحتاً استثناء کرده است.اما دادگاه ها یا مراجع اختصاصی حق رسیدگی به هیچ دعوایی را ندارند مگردعاوی ای که رسیدگی به آن‌ها به موجب قانون صراحتاً در حیطه‌ی صلاحیت این مراجع باشد.مانند دادگاه‌های انقلاب که فقط حق رسیدگی به دعاوی موضوع ماده‌ی ۵ قانون تشکیل دادگاه‌های عمومی و انقلاب را دارند.دادگاه ها یا مراجع اختصاصی مانند دادگاه اطفال – انقلاب – خانواده و اجرای احکام حقوقی و …

دادگاه ها به لحاظ صلاحیت رسیدگی به سه بخش اداری ، مدنی و کیفری تقسیم می شوند.دادگاه قسمتی از دادگستری است که به موضوعات حقوقی و مدنی و جزایی رسیدگی می‌کند. پرونده‌هایی که موضوع آن ها مربوط به اموال باشد در شعب حقوقی دادگاه‌ رسیدگی می‌شوند و اموری که مربوط به جرائم باشند مثلا کلاهبرداری، سرقت و… در شعب جزایی رسیدگی می‌شوند.در نتیجه دادگاه ها معمولا شامل شعب حقوقی و جزایی می شوند. در دعاوی حقوقی و خانواده که رسیدگی به آن ها در صلاحیت دادگاه های عمومی حقوقی و خانواده است دیگر دادسرایی وجود ندارد و خواهان باید مستقیماً به دادگاه مراجعه و دعوای خود را مطرح کند. پس ادعای حقوقی از سوی خواهان در دادگاه مطرح می شود اما ادعای کیفری ابتدا باید از سوی شاکی در دادسرا مطرح شود و دادستان در دادسرا پس از تشخیص وارد بودن اتهام، پرونده را به دادگاه کیفری برای رسیدگی و صدور حکم ارسال کند.

دادسرا ؟

دادسرا بخشی از دادگستری است که وظیفه اصلی آن تحقیق و بازجویی و کشف جرم است و به اتهامات متهمین رسیدگی می کند. اگر موضوعی که قرار است پیگیری شود ضرر جسمی، آبرویی، مالی و … داشته باشد مانند ضرب و جرح ، توهین و سرقت و …. که در قانون جرم تعریف شده است و برای مرتکب آن مجازات در نظر گرفته شده است، باید ابتدا شکایت در دادسرا مطرح شود. دادسرا وظیفه ی کشف جرم، تعقیب متهم و انجام تحقیقات مقدماتی را بر عهده دارد. دادسرا حکمی صادر نمی کند و صرفاً نظر می دهد که آیا اتهام به متهم وارد است یا خیر. اگر در نهایت دادستان در دادسرا، اتهام را وارد بداند با صدور قرار مجرمیت کیفرخواست پرونده را به دادگاه کیفری برای رسیدگی و صدور حکم ارسال می کند. اگر اتهام را نیز وارد نداند و مشخص شود متهم جرمی انجام نداده است در همان دادسرا پرونده وی بسته شده و مختومه می‌شود و قرار های همچون قرار منع تعقیب و … صادر می شود.

پس مجازات جرم در دادگاه تعیین می‌گردد و دادسرا فقط به انجام تحقیقات مقدماتی و کیفر خواست و قرار مجرمیت اقدام می‌کند.در دادسرا حکمی صادر نمی شود یعنی مرجعی که مجرم را مجازات می کند دادسرا نیست بلکه دادگاه است.دادگاه مرجعی است که در خصوص ادعاهای مطروحه تصمیم قضایی می گیرد و به عبارت دیگر فصل خصومت با دادگاه است.

مقامات دادسرا، دادستان، معاونین دادستان، بازپرس و دادیار هستند که هر کدام وظایف خاصی دارند اما در دادگاه، قاضی به صورت مستقیم به پرونده رسیدگی و حکم صادر می کند.در دادسرا قضات تازه کار با عنوان دادیار فعالیت می کنند. دادیار مثل پلیس یا کاراگاه است وتحقیقات لازم در مورد اینکه عمل متهم ، جرم است یا نیست را به عمل می‌اورد.

بالاترین مقام دادسرا ، دادستان است که بسیاری از وظایف دادسرا زیر نظر او انجام می شود. دادستان کسی است که مدعی العموم و نماینده جامعه است و در مواردی که حفظ حقوق عامه و مصالح جامعه اقتضاء کند به نمایندگی از جامعه برای برخورد با جرائمی که حریم جامعه را نشانه می روند وارد عمل می شود و در قانون اصول تشکیلات دادگستری از دادستان به عنوان مدعی العموم نام برده شده است.

مصداق بارز این برخورد تعقیب متهمینی است که در مظان ارتکاب جرم بوده و دلیل کافی نیز در مورد آنها موجود است و به طور کلی مسئولیت انجام تمام وظایفی که نهاد دادسرا به عهده دارد با دادستان است که طبعا در راه انجام این وظایف مقامات دیگری او را همراهی می کنند.

وظایف دادستان دو نوع است: وظایف قضایی و وظایف اداری. اولین وظیفه قضایی دادستان ریاست بر دادسرا است. دادستان رئیس دادسرا است و همه کار‌ها در دادسرا تحت نظارت او انجام می‌شود. همچنین دادستان رئیس ضابطان است و بر کارهای ضابطان و حسن انجام وظیفه آنان ریاست و نظارت دارد. ضابطان تحت تعلیم دادستان انجام وظیفه می‌کنند.

 

اشتراک گذاری
نویسنده : محسن
دانشجوی حقوق، فعال در زمینه حقوق استارتاپ ها، طراح رابط و تجربه کاربری